23 กุมภาพันธ์ 2534

ย้อนกลับไปวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2534 พลเอก สุนทร คงสมพงษ์ นำคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (รสช.) ทำการ ‘ยึดอำนาจ’ รัฐบาลพลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ หลังเกิดความขัดแย้งกันอย่างหนักระหว่างรัฐบาลกับกองทัพ
.
รัฐบาลพลเอกชาติชายถือเป็นรัฐบาลที่มาจากประชาธิปไตยเต็มใบเป็นครั้งแรก นับตั้งแต่ปี 2529 หลังจาก พลเอก เปรม ติณสูลานนท์ ยินยอมสละอำนาจ และเปิดโอกาสให้พลเอกชาติชายในฐานะหัวหน้าพรรคชาติไทย ได้ตั้งรัฐบาลพลเรือนที่มาจากการเลือกตั้งเต็มตัว ซึ่งมีผลงานโดเด่นมากมาย เช่น การยุติสงครามในอินโดจีน และการออกกฎหมายประกันสังคมในช่วงเวลาอันสั้น
.
แต่สำหรับรัฐบาลชาติชายกับกองทัพบกดูจะไม่ลงรอยกันนัก เพราะการเผชิญหน้ากับนักวิชาการหัวก้าวหน้าซึ่งเป็คณะที่ปรึกษาของรัฐบาลชุดนี้ ทำให้เกิดความขัดแย้งกันอยู่เป็นระยะ และเมื่อมีปัญหาทุจริตคอร์รัปชันจากฟากฝั่งรัฐบาล จนเกิดคำว่า ‘บุฟเฟต์คาบิเนต’ ที่กลายเป็นฉายาเรียกขานคณะรัฐมนตรีของพลเอกชาติชาย สัญญาณที่อาจนำไปสู่รัฐประหารจึงเกิดขึ้นในช่วงปลายปี 2533 จากการปล่อยให้ ‘รถโมบายล์’ ของช่อง 9 อสมท. ซึ่งร้อยตำรวจเอก เฉลิม อยู่บำรุง รัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเป็นคนดูแล ไปจอดใกล้กับหน่วยทหาร ที่ทำให้ทหารไม่พอใจ และรู้สึกว่าเป็นการดักฟัง
.
หรือการที่พลเอกสุนทรถึงกับให้สัมภาษณ์ว่า “การปรับ ครม. ไม่น่าจะแก้ปัญหาอะไรได้ การแก้ปัญหาที่ดีต้องแก้ปัญหาของประชาชนจะดีกว่า เพราะในขณะนี้ ปัญหาของประชาชนถึงขั้นวิกฤตแล้วทั้งในด้านการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม”
.
จนวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2534 กองทัพก็จัดการ ‘รัฐประหาร’ รัฐบาลพลเอกชาติชาย ระหว่างที่ขึ้นเครื่องบินจากสนามบิน บน.6 เพื่อนำพลเอก อาทิตย์ กำลังเอก รองนายกรัฐมนตรี ไปเข้าเฝ้าฯ ที่พระตำหนักภูพิงค์ราชนิเวศน์ จังหวัดเชียงใหม่ โดยระหว่างที่เครื่องบินกำลังเคลื่อนตัว นายทหาร 2 นายในชุดซาฟารีสีน้ำตาลก็กระชากปืนจากเอว ควบคุม รปภ. ทั้ง 20 คนไว้ พร้อมสั่งให้เครื่องบินลดความเร็วลง ซึ่งพลเอก ชาติชาย ชุณหะวัณ ก็ตกอยู่ในสภาพถูกควบคุมตัวตามแผนที่วางไว้
.
การรัฐประหารภายใต้ชื่อ ‘คณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ’ หรือ รสช. ระบุถึง 5 ข้อหาฉกรรจ์ของคณะรัฐบาลชุดนี้ ได้แก่ 1. รัฐบาลฉ้อราษฏร์บังหลวง 2. แทรกแซงข้าราชการ 3. เผด็จการทางรัฐสภา 4. ทำลายสถาบันทหาร และ 5. บิดเบือนคดีที่เกี่ยวกับสถาบันพระมหากษัตริย์ (คดีลอบปลงพระชนม์)
.
ส่วนพลเอกชาติชายถูกควบคุมตัวราว 2 สัปดาห์ จนกระทั่งคณะรัฐประหารไปเชิญ อานันท์ ปันยารชุน นักธุรกิจชื่อดัง อดีตปลัดกระทรวงการต่างประเทศ เข้ามาเป็นนายกฯ และพลเอกสุนทรก็ดำเนินการตามพิธีรีตอง โดยนำคณะ รสช. รวมถึงนายกฯ อานันท์เข้าไปขอขมา และปล่อยตัวพลเอกชาติชายออกจากบ้านพักรับรองกองทัพอากาศ พร้อมกับตกลงให้ พลเอกชาติชาย และพลเอกอาทิตย์เดินทางไปพำนักยังต่างประเทศชั่วคราว
.
หลังจากบริหารประเทศเป็นเวลา 1 ปี ทุกข้ออ้างของการรัฐประหารไม่ได้ถูกคลี่คลายหรือแก้ไขแต่อย่างใด อีกทั้งคณะ รสช. ยังทำการสืบทอดอำนาจผ่านรัฐธรรมนูญที่ออกแบบมาเพื่อพวกเขาโดยเฉพาะ และตัดสินใจใช้การเลือกตั้งเพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับตัวเอง โดยผลลัพธ์ของการเลือกตั้งที่มาจากทั้งการตั้งกติกาเอง ตั้งพรรคทหารที่คุมได้ทั้งนั้น สุดท้ายก็นำไปสู่เหตุประท้วงครั้งใหญ่ของประชาชน และจบลงด้วยความรุนแรงในเหตุการณ์ ‘พฤษภาเลือด’ ในเดือนพฤษภาคม ปี 2535 เมื่อทหารตัดสินใจใช้กำลังสลายการชุมนุมบนถนนราชดำเนิน และนับจากนั้นเป็นต้นมา ทหารต้องว่างเว้นจากการเมืองไทยไปนานกว่าหนึ่งทศวรรษ
.
รับฟังเรื่องราวเกี่ยวกับการรัฐประหาร 23 กุมภาพันธ์ 2534 ได้ใน B-holder Podcast EP2: รัฐประหาร รสช. ต้นตำรับการยึดอำนาจ ‘เสียของ’ และบทเรียนที่ทหารไทยไม่เคยเรียนรู้
.
ช่องทางการรับฟัง
YouTube: https://youtu.be/AV95m6Os_sU
SoundCloud: https://bit.ly/3LMzs1m
Apple Podcasts: apple.co/3vOhdzO
Spotify: spoti.fi/3tq4uBD
.
ภาพ: AFP
.